Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Prof. Dr. Rüveyde Bundak, Hipofiz Farkındalık Ayı kapsamında KIBRIS aracılığıyla topluma önemli uyarılarda bulundu
Hipofizin etkilerine dikkat… Prof. Dr. Bundak, hipofiz ve hormon hastalıklarının başlıca belirtilerine dikkat çekerek halsizlik, guatr, kadın ve kızlarda erkek tipi tüylenme, çocuklarda ise boy kısalığı, zeka geriliği ve okullarda başarısızlık gibi etkilerin görülmesi halinde bu etkilerin değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Hipofiz tümörü de görülebilir… Baş ağrısı, görme bozukluğu, aşırı yorgunluk, kilo değişimleri ve adet düzensizliği gibi bulguların hipofiz hastalıklarına işaret edebileceğini ifade eden Bundak, özellikle baş ağrısı ve görme bozukluğu görüldüğünde hipofiz tümörünün düşünülmesi gerektiğini vurguladı.
Tanı, hastalık öyküsüne göre koyuluyor… Bundak, hipofiz hastalıklarının tanısının endokrinologlar tarafından klinik bulgu ve hastalık öyküsüne göre konulduğunu belirtirken, tanı sürecinde hormon testleri ile beraber MR, Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve röntgen gibi görüntüleme yöntemlerinden faydalanıldığını dile getirdi.
Candan MERT
Vücudun hormon dengesinin düzenlenmesinde önemli rol oynayan hipofiz bezi, büyümeden üremeye kadar birçok yaşamsal işlevi etkiliyor.
Girne Üniversitesi Rektör Yardımcısı, Tıp Fakültesi Dekanı ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ile Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Prof. Dr. Rüveyde Bundak, her yıl ekim ayında düzenlenen Hipofiz Farkındalık Ayı kapsamında KIBRIS’a açıklamalarda bulundu.
Hipofiz hastalıklarının hormonların az veya fazla salgılanmasıyla ortaya çıkabildiğini dile getiren Bundak, baş ağrısı ve görme bozukluğu gibi belirtilerin dikkate alınması gerektiğinin altını çizdi; hipofiz hastalıklarında erken tanının önemine vurgu yaptı.
“Tiroid hormonları beyin gelişiminde önemli”
Hipofiz bezinin ön ve arka olmak üzere iki lobdan oluştuğunu söyleyen Prof. Dr. Rüveyde Bundak, ön hipofizden salgılanan TSH hormonunun tiroid bezini uyararak T3 ve T4 hormonlarının üretimini ve salgılanmasını düzenlediğini aktardı. Bundak, tiroid hormonlarının çocuklarda büyüme, gelişme ve özellikle beyin gelişimi açısından önemli olduğunu kaydetti.
Ön hipofiz bezinden salgılanan ACTH hormonunun ise böbrek üstü bezlerinin başta kortizol olmak üzere bazı hormonları üretmesini uyardığını dile getiren Bundak, LH ve FSH hormonlarının ise kadınlarda yumurtalıkların, erkeklerde ise testislerin işlevlerinde önemli rol oynadığını ifade etti.
“Prolaktin süt oluşumunu sürdürüyor”
Bir diğer hormon olan büyüme hormonunun da ön hipofiz bezinden salgılandığını kaydeden Bundak, bu hormonun çocuklarda büyümeyi sağladığını belirtti.
Prof. Dr. Bundak, büyüme hormonunun kemik oluşumu, kemik kitlesi, kas dokusu ve enerji harcanması üzerinde de etkili olduğunu vurgularken, prolaktin hormonunun ise memede süt oluşumunu başlatan ve sürdüren hormon olduğunu kaydetti.
Arka hipofizden salınan arginin vazopressin hormonunun vücudun su dengesinin korunmasında görev aldığına dikkat çeken Bundak, bu hormonun su dengesinin düzenlenmesinde önemli olduğunu vurguladı.
“Hastalıkların çıkması hormonlarla ilişkili”
Hipofiz hastalıklarının hormonların normalden az veya fazla salgılanması sonucunda ortaya çıkabildiğini dile getiren Prof. Dr. Rüveyde Bundak, hormon fazlalığıyla ilişkili durumlara Cushing sendromunu, tiroid hormonlarının yüksekliğiyle ilişkili duruma ise hipertiroidi örnek gösterdi.
Hormonların yetersiz salgılanmasının da çeşitli sağlık sorunlarına yol açabildiğini aktaran Bundak, büyüme hormonu eksikliğinin çocuklarda büyüme geriliğine, tiroid hormonlarının yetersizliğinin ise hipotiroidiye neden olabileceğini kaydetti.
“Çocuklarda boy kısalığı değerlendirilmeli”
Hipofiz ve hormon hastalıklarında halsizlik, kilo kaybı veya kilo artışı, üşüme, el ve ayaklarda soğukluk, guatr, kadınlarda ve kız çocuklarında erkek tipi tüylenme, saç dökülmesi, aşırı terleme ve cilt kuruluğu gibi bulguların görülebildiğinin altını çizen Bundak, baş ağrısı, görme bozukluğu, çocuklarda boy kısalığı ve okul başarısında düşüşün de değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Baş ağrısı, görme bozukluğu, aşırı yorgunluk, kilo değişimleri ve adet düzensizliğinin de hipofiz hastalıklarına işaret edebileceğini dile getiren Bundak, özellikle baş ağrısı ve görme bozukluğu görüldüğünde hipofiz tümörünün de düşünülmesi gerektiğini kaydetti.
“Her hipofiz adenomu tedavi gerektirmez”
Hipofiz adenomlarının iyi huylu tümörler olduğunu belirten Bundak, çok küçük adenomların klinik bulguya veya hormon bozukluğuna yol açmadığı durumlarda endokrinoloji uzmanı tarafından belirli aralıklarla izlenebileceğini ifade etti.
“Erken tanı önemli”
Hipofiz hastalıklarının tanısının hastanın klinik bulguları ve hastalık öyküsü değerlendirilerek konulduğunu kaydeden Bundak, hormon testlerinin yanı sıra MR, Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve röntgen gibi görüntüleme yöntemlerinden de yararlanıldığını aktardı.
Bahse konu hastalık belirtilerinin görülmesi durumunda 0-18 yaş arasındaki çocukların çocuk endokrinolojisi uzmanına başvurması gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Rüveyde Bundak, yetişkinlerin ise erişkin endokrinolojisi uzmanına danışarak hastalığın takip ve tedavisini yapmalarının önemli olduğunu vurguladı; hipofiz hastalıklarında erken tanının önemine dikkat çekti.