Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (KTMMOB) bağlı Çevre Mühendisleri Odası (ÇMO), Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) ve Kimya Mühendisleri Odası (KMO) tarafından gerçekleştirilen “Enerji Depolamada Aküye Bakış” Panel ve Çalıştayı kapsamında hazırlanan sonuç raporu basın toplantısıyla kamuoyuyla paylaşıldı.
KTMMOB konferans salonunda yapılan sunumda EMO Başkanı İbrahim Aysal, KMO Başkanı Halil Erensu ve ÇMO Başkanı Vijdan Şengör basına açıklamalarda bulundu.
-Aysal
Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı İbrahim Aysal, sözlerine Girne’deki gemi kazasında yaşamını yitirenlere Allahtan rahmet dileyerek başladı ve bilimsellik, teknik, ve denetimden uzaklaşmamanın önemine dikkat çekti.
Aysal, amaçlarının bilimsel faaliyetlerle, ülke politikalarına ışık tutacak çalışmalar yapmak olduğunu söylerek, rapora göre akü kullanımının voltaj düzenleme etkisi bakımından güneş santrallerinde kullanılmasının doğru olabileceğini gösterdiğini kaydetti.
İletim ve üretim adına büyük akülerin yaşanan elektrik kesintilerine kısa vadede çözüm olabileceğini kaydeden Aysal, uzun vadedeyse ne kadar aküya gerek duyulacağının bilinmesi adına doğru verilerle çalışılması ve bir stratejik plan oluşturulmasının önemli olduğunu söyledi.
Tüm enerji politikalarının A, B ve C planları şeklinde oluşturulması gerektiğini de söyleyen Aysal, akü kullanımının faydaları olduğu gibi belli riskleri de bulunduğunu aktardı.
-Erensu
KMO Başkanı Halil Erensu da akülerin potansiyel risklerine değinerek ilk aşamada yangın risklerinden bahsetti. Akülerin seçiminden ve ithalat süreçlerinden başlanarak, ömür döngüsü değerlendirmelerinin yapılması gerektiğini kaydeden Erensu, yangın riskleri konusunda İtfaiye’nin de belli çalışmalar yaptığı İtfaiye yetkililerinin de çalıştaya katılarak katkı koyduğuınu hatırlattı.
Erensu, sadece binalarda değil araç yangınlarının da gündemde olduğunu kaydederek, ülkeye sokulan bataryaların bir kayıt sistemine dahil edilmesi ve ülkeye girdiği andan ömrünü tamamlayıp bertaraf veya geri dönüştürüldüğü ana kadar takibinin yapılabilmesinin önemine işaret etti.
Erensu, bu gibi detayların hem toplumun bu akülerden en büyük faydaları sağlayabilmesi, hem sağlık ve çevrenin korunması hem de yangın riski açısından önemli olduğunu, tehlikeli atık sınıfına giren bu tür atıkların yönetiminde en güncel uygulamaların takip edilmesinin ayrıca, mevcut risklerle ilgili yasal düzenlemelerin de gerekli ve önemli olduğuna değindi.
-Şengör
ÇMO Başkanı Vijdan Şengör de enerji depolayabilen bataryaların KKTC’de üretilmediğine dikkat çekerek, ilgili yasa ve tüzüklerin tüm sorumluluğu ithalatçı firmalara yüklediğini, geri dönüşüm ve bertarafının yine ithalatçıların kuracağı ortak bir yapı tarafından yönetilmesi gerekliliğine işaret etti.
“Tehlikeli atık” sınıfına giren bu tür atıkların atık yönetim planlarının Çevre Koruma Dairesi tarafından istenmesi gerektiğinin altını çizen Şengör, bunların takibinin de çeşitli programlar kullanılarak yapılması gerektiğini ifade etti.
Şengör ayrıca, atık yönetim tesislerinin ülkede kurulmasının şu an için gereksiz görüldüğünden, bunun yerine atıkların kırılarak taşınmasının kolaylaştırılacağı ve geri dönüşüm merkezlerine yönlendirilebileceği bir sistemin daha doğru olacağına dikkat çekti. Burada atıkları toplayıp taşıyacak araçların bu işi yapmaya uygun olmasının, geri dönüşüm tesislerinin, taşıyıcıların izinlerinin tam olmasının ve bu şekilde geri dönüşümlerin sağlanmasının önemli olduğunu vurguladı.
-Panel ve çalıştay sonuçları raporundan…
“Enerjide Aküye Bakış” çalıştay ve panelinin sonuç raporunda, enerji depolama sistemlerinin KKTC’nin enerji arz güvenliği ve sürdürülebilirliği açısından stratejik öneme sahip olduğu vurgulanırken, depolamalı güneş enerji sistemlerinin pik talep yönetimi ve şebeke istikrarına katkı sağlayacağı, fosil yakıtlara bağımlılığı azaltarak düşük karbonlu enerji yapısına geçişi hızlandıracağı belirtildi.
Öncelikli öneriler arasında; batarya kayıt sistemi ve pasaport uygulaması, ikinci ömür bataryaların evsel ve ticari depolama çözümlerinde değerlendirilmesi, ithalat aşamasında çevre uyum izinlerinin zorunlu hale getirilmesi ve lisanslı toplama-taşıma-depolama altyapısının kurulması yer aldı.
Sonuç raporunda ayrıca, kısa vadede kritik bölgelerde hızlı depolama yatırımlarına öncelik verilmesi, orta vadede ulusal üretim ve iletim planlarıyla bütünleşme, uzun vadede ise düşük karbonlu ve esnek bir enerji sistemi hedeflenmesi gerektiği ifade edildi.