Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kıbrıs’ta liderlerin siyasi sürece ilişkin son dönemdeki olumlu angajmanını memnuniyetle karşıladığını belirtti.
Guterres, “Liderlerin rapor döneminde düzenli şekilde bir araya gelmesi de cesaret vericidir.” dedi.
Tarafların ekonomik ve sosyal alanda daha fazla denklik sağlama, ekonomik, kültürel ve diğer iş birliği biçimlerini genişletip derinleştirme yönündeki çabalarının sınırlı kaldığını belirten Guterres, ekonomik, sosyal, kültürel, sportif ve diğer bağların derinleştirilmesinin, toplumlar arası temasları ve güveni arttıracağını kaydetti.
Guterres, bunun Kıbrıslı Türklerin izolasyonla ilgili uzun süredir dile getirdiği kaygıların giderilmesine katkı sağlayacağını ve barışçıl çözüm için katalizör olabileceğini vurguladı.
Birleşmiş Milletler politikasının değişmediğini ve Güvenlik Konseyi kararlarının titizlikle uygulandığını yineleyen Guterres, “Tanınma” konusundaki kaygıların iş birliğinin artırılmasının önünde tek başına engel oluşturmaması gerektiğini ifade etti.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in, Birleşmiş Milletler Barış Gücü’nün (UNFICYP) Kıbrıs’taki faaliyetlerine ve İyi Niyet Misyonu’na ilişkin 16 Aralık 2025-17 Haziran 2026 dönemini kapsayan iki raporu yayımlandı.
Barış Gücü’nün Kıbrıs’taki faaliyetleri
Barış Gücü’nün faaliyetlerine ilişkin raporda, BM Genel Sekreteri ve Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın Kıbrıs sorununa barışçıl çözüm bulunmasına yönelik çabaları kapsamında Kıbrıs’ta ve uluslararası ortaklarla yürüttüğü temaslara yer verildi.
Raporda, Barış Gücü harcamalarını azaltmaya yönelik tedbirlerin devam etmesine rağmen Barış Gücü’nün ara bölge ve çevresinde istikrarın korunması, ateşkes hatlarının izlenmesi, sivil faaliyetlerin yönetilmesi ve iki toplum arasındaki temasların desteklenmesi için çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.
Barış Gücü’nün rapor döneminde iki toplumlu 170 etkinlik düzenlediği veya kolaylaştırdığı, bu etkinliklere yaklaşık yarısı gençlerden oluşan 1893 kişinin katıldığı kaydedildi.
Guterres: “Ara bölgede yapılan tarafsız sınırlandırmaya saygı gösterilmeli”
Pile’de durumun “Kırılgan” olmaya devam ettiği belirtilen raporda, bu süreçte yaşanan olaylara örnekler verilerek, Barış Gücü’nün bölgedeki varlığını ve izleme kapasitesini artırdığı, devriye sayısını yükselttiği ve kalıcı konuşlanma sağladığı belirtildi.
Raporda, durumun sakin ancak hassas olduğu, Barış Gücü’nün gerginliği azaltmak ve eski statükonun yeniden tesis edilmesi amacıyla Kıbrıs Türk yetkilileriyle temaslarını sürdürdüğü ifade edildi.
Pile platosundaki durumun derin endişe kaynağı olmaya devam ettiği belirtilen raporda, tüm tarafların ara bölgenin Birleşmiş Milletler tarafından yapılan tarafsız sınırlandırmasına saygı göstermesi gerektiği vurgulandı.
Ara bölgede askeri ve sivil faaliyetlere ilişkin gerginliklerin önlenmesi çalışmalarının da ele alındığı raporda, askeri ihlallerin bir önceki rapor dönemine kıyasla hafif artış gösterdiği ancak 2023 ve 2024 seviyelerinin oldukça altında kaldığı belirtildi.
Raporda, ara bölgeye erişim ve arazi kullanımı konularında yeni tartışmalar yaşandığı, Gayretköy’de tarımsal faaliyetlerin yeniden gerilim noktası haline geldiği kaydedildi.
Guterres, Barış Gücü askerlerine yönelik tehditlerin kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, Kıbrıs Rum tarafına barış gücü askerlerinin güvenliğini tehlikeye atan silahlı avcılar olayını soruşturma çağrısı yaptı.
“Ateşkes hatları boyunca artan askeri modernizasyonun azaltılması çağrılarına uyulmasında ilerleme sağlanamadı”
Raporun gözlemler bölümünde, liderlerin son dönemdeki olumlu temas ve çabalarının memnuniyetle karşılandığı ancak tarafların ateşkes hatları boyunca artan askeri modernizasyonu azaltma ve ara bölge ile çevresindeki adımlarını geri alma yönündeki çağrılara uyulması konusunda ilerleme sağlanamamasından üzüntü duyulduğu kaydedildi.
Raporda, askeri mevzileri ileri taşıma veya sahadaki gerçekleri değiştirme girişimlerinin kaygı verici olduğu belirtilerek, adadaki güç dengesizliğinin ihlallere gerekçe gösterilemeyeceği vurgulandı.
Tarafların gerginlikleri artırabilecek ve müzakerelere dönüşü zayıflatabilecek tek taraflı adımlardan kaçınmasının önemi yinelenen raporda, Guterres “Kapalı Maraş’taki durumdan ve bölgenin Ekim 2020’de kısmen yeniden açılacağının duyurulmasından bu yana atılan adımların geri alınması yönündeki Güvenlik Konseyi çağrısına yanıt verilmemesinden duyduğum endişeyi yineliyorum.” dedi.
“Ayrıştırıcı söylemlerden kaçınılmalı”
Raporda, liderlerin siyasi süreçte sivil toplum katılımı için danışma organı kurulmasına ilişkin açıklamasının memnuniyetle karşılandığı ifade edildi; bunun yanında tüm taraflara, güvensizliği besleyen, nefret söylemine zemin hazırlayan, toplumları kutuplaştıran ve ortak, barışçıl bir geleceğe yönelik çabaları zayıflatan ayrıştırıcı söylemlerden kaçınma çağrısı yapıldı.
Ekonomik ve sosyal alanda daha fazla denklik sağlamaya yönelik çabaların sınırlı kaldığı da kaydedilen raporda, Yeşil Hat Tüzüğü’nün tam uygulanmasının ada içi ticaretin hacmini artırmaya önemli katkı sağlayacağı belirtildi.
1964’ten bu yana Barış Gücü’ne asker ve polis sağlayan 45 ülkeye teşekkür edilen raporda, Kıbrıs’ta hizmet sırasında hayatını kaybeden 187 barış gücü askeri de saygıyla anıldı.