18 yaş altına sigara ve alkol satışı yasak olmasına rağmen son 2,5 yılda polis yasa dışı satış yapan 23 işletme tespit etti. Prof. Dr. Mehmet Çakıcı, çocuk ve gençlerin sigara ile alkol kullanımının sakıncaları konusunda uyardı.
23 işletme suçüstü yakalandı… Polis Genel Müdürlüğü verilerine göre, yaklaşık 2,5 yılda 23 işletmenin 18 yaşından küçüklere sigara veya alkol sattığı tespit edildi. Denetimlerde 2024 yılında 7, 2025 yılında 15 işletmeye ceza kesilirken 2026 yılının ilk beş ayında ise 1 işletme hakkında işlem yapıldı.
Risk 3 kat fazla… Pembe Köşk Psikiyatri Kliniği Başhekimi Prof. Dr. Mehmet Çakıcı, “13-14 yaşlarında sigara ve alkole başlayan çocukların uyuşturucu kullanma riski, diğer çocuklara göre yaklaşık üç kat daha fazladır.” diyerek sigara ve alkolün birer “geçiş maddesi” olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Cemre CEMALİ
18 yaşın altındaki bireylere alkol ve sigara satışı yasalarla açık şekilde yasaklanmış olmasına rağmen, bu alandaki ihlaller sürüyor. İhlallerin en görünür örnekleri ise okul önlerinde, duraklarda ve sokaklarda ellerinde sigarayla görülen çocuk ve gençler olarak karşımıza çıkıyor.
KIBRIS muhabirinin Polis Genel Müdürlüğünden (PGM) elde ettiği verilere göre polis denetimleri sonucunda yaklaşık 2,5 yılda 23 işletme hakkında yasal işlem yapıldı.
Fasıl 352 Çocuklar Yasası’nın 56(1) maddesinde yer alan “On Sekiz Yaşından Küçük Kişilere Tütün veya Alkollü İçki Satılmaması veya Sattırılmaması” hükmünü ihlal eden işletmelere yönelik uygulanan ceza sayısı 2024 yılından bu yana 23’e ulaştı.
Verilere göre, 2024 yılında söz konusu suç kapsamında 7 işletmeye ceza kesilirken 2025 yılında bu sayı 15’e yükseldi. 2026 yılının ilk beş ayında ise 1 işletmeye yaptırım uygulandı.
Böylece 2024 yılının başından 2026 yılının Mayıs ortasına kadar geçen sürede toplam 23 işletme, 18 yaşından küçüklere tütün veya alkollü içki satışı yaptığı gerekçesiyle cezalandırıldı.
Bu tabloyu KIBRIS’a değerlendiren Pembe Köşk Psikiyatri Kliniği Başhekimi Prof. Dr. Mehmet Çakıcı, 15-16 yaş grubundaki her 10 çocuktan yaklaşık 8’inin alkolü, yarıya yakınının da sigarayı denediğini belirterek sigara ve alkolün uyuşturucuya geçişte önemli bir basamak olduğunu ifade etti.
Çakıcı, sigara ve alkol kullanımının çoğu zaman denemeyle başladığına dikkat çekerek ailelerin sorunu ancak bağımlılık geliştikten sonra fark ettiğini ve uzman desteğine geç başvurduğunu söyledi.
18 yaş altına satışta 23 işletme yakalandı
PGM verilerine göre, 2024 yılının başından bu yana Fasıl 352 Çocuklar Yasası’nın “On Sekiz Yaşından Küçük Kişilere Tütün veya Alkollü İçki Satılmaması veya Sattırılmaması” hükmünü ihlal ettiği tespit edilen toplam 23 işletme hakkında işlem yapıldı.
2024 yılında 7 işletmeye ceza kesildi. Bu işletmelerin 2’si Lefkoşa, 3’ü Girne ve 2’si Güzelyurt bölgesinde faaliyet gösteriyordu.
2025 yılında ceza sayısı 15’e yükseldi. Bu dönemde 4 işletme Lefkoşa’da, 3 işletme Girne’de, 7 işletme Güzelyurt’ta ve 1 işletme İskele’de cezalandırıldı.
2026 yılının ilk beş ayında ise Güzelyurt’ta faaliyet gösteren 1 işletme hakkında aynı suç kapsamında yasal işlem uygulandı.
Veriler, son dönemde en fazla ihlalin Güzelyurt bölgesinde tespit edildiğini ortaya koydu.
Çakıcı: 10 çocuktan 8’i alkolü deniyor
Pembe Köşk Psikiyatri Kliniği Başhekimi Prof. Dr. Mehmet Çakıcı, çocuk ve gençler arasında sigara ile alkol kullanımının ciddi boyutlarda olduğunu belirterek, yıllardır yaptıkları araştırmaların bu tabloyu da açıkça ortaya koyduğunu söyledi.
Çakıcı, ilkokul öğrencileri arasında yapılan son araştırmanın 2019 yılında Uyuşturucu ile Mücadele Komisyonu için gerçekleştirildiğini belirterek, çalışmada alkolü en az bir kez deneme oranının yüzde 20, sigarayı deneme oranının ise yüzde 10 olarak tespit edildiğini ifade etti.
İlkokullarda yapılan araştırmaların 2015 ve 2019 yıllarında gerçekleştirildiğini kaydeden Çakıcı, iki çalışma arasında artış gözlemlendiğini söyledi.
Çakıcı, lise düzeyindeki araştırmaların ise 1996 yılından 2019 yılına kadar düzenli olarak yürütüldüğünü belirterek, binlerce öğrencinin katıldığı çalışmaların uluslararası bilimsel dergilerde yayımlandığını ifade etti.
15-16 yaş grubunda durumun daha da çarpıcı olduğuna dikkat çeken Çakıcı, “Hayatında en az bir kez alkol deneme oranı yüzde 70-80 seviyelerinde. Sigara deneme oranı ise yüzde 40-50 civarında. Başka bir ifadeyle, 15-16 yaşına gelindiğinde her 10 çocuktan yaklaşık 8’i alkolü, yarıya yakını ise sigarayı denemiş oluyor” dedi.
“Sigara ve alkol geçiş maddesidir”
Çakıcı, çocuk ve ergenlerde sigara ile alkol kullanımının ilerleyen dönemlerde uyuşturucu kullanımına geçiş açısından önemli bir risk faktörü olduğunu vurgulayan Çakıcı, erken yaşta başlayan kullanımın tehlikeyi artırdığını söyledi.
“13-14 yaşlarında sigara ve alkole başlayan çocukların uyuşturucu kullanma riski, diğer çocuklara göre yaklaşık üç kat daha fazladır” diyen Çakıcı, sigara ve alkolün birer “geçiş maddesi” olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Çakıcı, sigara ve alkol kullanımına başlayan çocukların ilerleyen yıllarda esrar, ekstazi, kokain ve eroin gibi daha ağır maddelere yönelme riskinin arttığını kaydederek, bazı çocukların ise çok daha erken yaşlarda doğrudan ağır uyuşturucu maddelerle karşılaşabildiğini söyledi.
Uyuşturucu deneme yaşının da giderek düştüğüne işaret eden Çakıcı, “Bugün uyuşturucuda deneme yaşları 11-12 yaşlara kadar inmiş durumda. İlkokul çağındaki çocuklarda uyuşturucu deneme oranı düşük görünse de sigara ve alkol kullanım oranları gelecekteki risk açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.” dedi.
“Alkol meşrubat gibi görülüyor”
Çakıcı, ailelerin önemli bir bölümünün sigara ve alkol kullanımının yaratacağı risklerin farkında olmadığına dikkat çekerek alkolün normalleştirildiğini söyledi.
Bazı ailelerin çocuklarının kendi yanlarında alkol denemesine izin verdiğini ifade eden Çakıcı, “Alkolü çoğu zaman meşrubat gibi görülüyor. Bazı aileler bunun zararsız olduğunu düşünerek göz yumabiliyor. Oysa bu yaklaşım çocukların alkolü normal bir davranış olarak algılamasına neden oluyor.” diye konuştu.
Sigara ve alkol kullanımının çoğu zaman denemeyle başladığını belirten Çakıcı, ailelerin sorunu ancak bağımlılık geliştikten sonra fark ettiğini ve uzman desteğine geç başvurduğunu söyledi.
“İşletmeler yasağı biliyor, bile bile satıyor”
18 yaşından küçüklere sigara ve alkol satışı yapan işletmelere ilişkin değerlendirmede de bulunan Çakıcı, işletmelerin yasal düzenlemelerin farkında olduğunu ancak ekonomik kaygıları ön planda tuttuğunu savundu.
“Bir çocuğa satış yapmamaları gerektiğini biliyorlar.” diyen Çakıcı, “Yaş sormayarak ya da görmezden gelerek bunu geçiştirebiliyorlar. Bunun yasa dışı olduğunu bilmemelerine imkân yok. Ekonomik gerekçeleri öne koyarak hareket ediyorlar.” ifadelerini kullandı.
Çakıcı, çocukların sigara, alkol ve uyuşturucudan korunabilmesi için yalnızca denetimlerin değil, ailelere ve öğrencilere yönelik bilinçlendirme ve önleme programlarının da güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Fotoğraflar/Doğan SAMER