93 Harbi’nde Erzurum halkının taş, sopa ve baltalarla Rus kuvvetlerine karşı verdiği mücadelenin 149’uncu yıl dönümünde yüzlerce kişi, Karskapı Şehitliği’nden Aziziye Tabyaları’na yürüdü. Başta Nene Hatun olmak üzere destanın kahramanları dualarla yad edildi.
Erzurum’da 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında halkın cepheye koşarak askerlerle birlikte verdiği tarihi mücadelenin hatırası, 149 yıl sonra bir kez daha yaşatıldı.
Kent sakinleri, camilerden yükselen selalar ve yıllar önce düşman saldırısını duyurmak için yapılan tarihi çağrının ardından bir araya gelerek Aziziye Tabyaları’na doğru yürüdü.
Kadın, erkek, genç ve yaşlı Erzurumlular, vatan savunmasında hayatını kaybeden şehitleri anarak ecdadının mücadelesine sahip çıktı.
Erzurum Valiliği ve Büyükşehir Belediyesince düzenlenen “Erzurum Tarihine Yürüyor” etkinliği kapsamında gerçekleştirilen program, Karskapı Şehitliği’nde başladı.
Anma yürüyüşünün adresi ise 93 Harbi sırasında Erzurum halkının büyük bir direniş göstererek geri aldığı Aziziye Tabyaları oldu.
CAMİLERDEN YÜKSELEN SELA İLE TARİHİ ÇAĞRI YENİDEN HATIRLANDI
Rus tehdidine karşı Erzurum-Kars kara yolunu kontrol altında tutmak amacıyla Sultan Abdülaziz döneminde, 1872 yılında Top Dağı’nda inşa edilen Aziziye Tabyaları, kentin savunma tarihinde önemli bir yere sahip bulunuyor. Fosfor Mustafa Paşa yönetiminde yaptırılan ve üç tarafı toprakla örtülü olan tabyalar, 1877 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında yaşanan çetin çatışmaların merkezlerinden biri haline geldi.
Rus kuvvetlerinin tabyaları ele geçirdiği haberinin Erzurum’a ulaşması üzerine kent halkı, dönemin şartlarında bulabildiği taş, sopa ve baltalarla savunmaya katıldı. Ayazpaşa Camii müezzini Abdullah Efendi’nin minareden yaptığı, “Ey ahali düşman Aziziye’yi basmış, Allah’ını seven askerin yardımına koşsun” çağrısı, halkın direnişe katılmasında önemli rol oynadı.
149 yıl önceki tarihi çağrının anısına Erzurum’daki camilerden sela verildi ve Abdullah Efendi’nin sözleri yeniden okundu. Ardından Karskapı Şehitliği’nde buluşan vatandaşlar, şehitlikten Aziziye Tabyaları’na kadar yaklaşık 4 kilometrelik yürüyüş gerçekleştirdi.
Yürüyüşe Erzurum Valisi Aydın Baruş, 9’uncu Kolordu ve Garnizon Komutanı Tümgeneral Osman Akyıldız, Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Mehmet Akarsu, İl Jandarma Komutanı Tümgeneral Cengiz Yıldız, kurum temsilcileri, öğrenciler ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Nene Hatun ve Direnişin Kahramanları Anıldı
Aziziye Tabyaları önünde sona eren yürüyüşün ardından katılımcılar saygı duruşunda bulunarak İstiklal Marşı’nı okudu. Törende, Aziziye Destanı’nın tarihi önemi anlatılırken Sultan 2’nci Abdülhamid’in fermanı ve Erzurum halkına gönderdiği teşekkür mesajı da katılımcılarla paylaşıldı.
Programda, Aziziye savunmasının simge isimlerinden Nene Hatun’un mücadelesini anlatan canlandırma gerçekleştirildi. Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı yurtlarda kalan çocukların sahnelediği tiyatro gösterisi de izleyicilerden ilgi gördü.
Kur’an-ı Kerim tilaveti ve duaların ardından Vali Aydın Baruş ile beraberindeki protokol üyeleri, Nene Hatun’un kabrini ziyaret ederek mezarına çiçek bıraktı.
Vali Baruş: Bu Savunmanın Eşine Tarihte Rastlanmamıştır
Törende konuşan Erzurum Valisi Aydın Baruş, Aziziye Destanı’nın yalnızca Erzurum’un değil, Türk tarihinin en önemli direniş örneklerinden biri olduğunu söyledi.
Milletlerin ve şehirlerin hafızasında nesilden nesile aktarılan özel günler bulunduğunu belirten Baruş, Aziziye savunmasının Erzurum’un tarihindeki en anlamlı olaylardan biri olduğunu ifade etti.
Erzurum’un bin yıllık Türk tarihi boyunca Anadolu’nun savunmasında önemli bir kale görevi üstlendiğini dile getiren Baruş, kentin “Anadolu’nun kilidi” olarak anılmasında Aziziye Tabyaları’nda verilen mücadelenin belirleyici olduğunu kaydetti.
93 Harbi sırasında Erzurum halkının yaşlısı, genci, kadını ve çocuğuyla askerlerin yanında yer aldığını vurgulayan Baruş, şöyle konuştu:
“Aziziye Destanı’nın 149’uncu yıl dönümünü idrak ediyoruz. Geçmişimize, kahramanlarımıza fatihalar okuduk. Kur’an-ı Kerim okuduk, onları saygıyla andık. Milletlerin ve şehirlerin tarihinde müstesna günler vardır. Unutulmaz anlar vardır. Bu anlar o milletlerin ve şehirlerin tarihinde yeni nesillerin hafızasında yaşamaya devam ederler. İnsanların ruhunda zuhur etmeye devam ederler. Erzurum’un tarihi boyunca yaşamış olduğu en manalı günlerden birisi de Aziziye Destanı’nın yazıldığı gündür.”
Mareşal Fevzi Çakmak’ın 1934 yılında 9’uncu Kolordu Komutanlığına gönderdiği mesajda da bu savunmanın önemine dikkat çektiğini hatırlatan Baruş, Erzurum halkının sergilediği direnişin tarihte benzeri az görülen bir dayanışma örneği olduğunu belirterek, “Böyle bir savunmanın eşine tarihte rastlanmamaktadır.” dedi.
Anma programı, vatandaşların Nene Hatun’un kabrini ziyaret etmesiyle sona erdi.