İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Dr. Ayhan Zeytinoğlu, Kıbrıs’ta onlarca yıldır sürdürülen müzakerelerin federal model temelinde karşılıklı kabul edilebilir bir çözüme ulaşmanın zorluklarını ortaya koyduğunu belirterek, “Kıbrıs’taki soydaşlarımızın kararlılıkla yanındayız ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin uluslararası alanda tanınması çağrısında bulunuyoruz” dedi.
Avrupa Birliği’nin Kıbrıs sorununa yaklaşımını “tek taraflı ve adaletsiz” olarak nitelendiren Zeytinoğlu, kalıcı ve sürdürülebilir çözümün karşılıklı saygı, egemen eşitlik ve iki halkın ayrı siyasi kimliklerinin tanınması temelinde şekillenmesi gerektiğini vurguladı.
İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Dr. Ayhan Zeytinoğlu, Kıbrıs sorununun yarım asrı aşkın sürede ortaya çıkan siyasi gerçekler göz ardı edilerek çözülemeyeceğini belirterek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin uluslararası alanda tanınması çağrısında bulundu.
Zeytinoğlu, İstanbul’da 16-17 Kasım tarihlerinde düzenlenen “Kıbrıs’ın Geleceği: İki Devletli Çözüm İhtiyacı” konulu sempozyumun açılış konuşmasını yaptı.
İktisadi Kalkınma Vakfı, Beşparmak Düşünce Grubu ve Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü iş birliğinde gerçekleştirilen iki günlük sempozyumun açılışında konuşan Zeytinoğlu, Kıbrıs meselesinin tarihsel gelişimini, Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerine etkilerini ve iki devletli çözüm ihtiyacını değerlendirdi.
Zeytinoğlu, sempozyumun düzenlenmesine katkılarından dolayı Beşparmak Grubu Genel Koordinatörü ve eski Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı ve Başmüzakereci Ergün Olgun’a, Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Emirhan Göral’a, organizasyonun koordinasyonunu üstlenen Prof. Dr. Haluk Kabaalioğlu’na ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne (TOBB) teşekkür etti.
“Tarihin saatini geriye çevirmek mümkün değil”
Kıbrıs meselesinin 1950’li yıllardan bu yana Türk dış politikasının belirleyici konularından biri olduğunu ifade eden Zeytinoğlu, 1960 yılında iki toplumlu ortaklık devleti olarak kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin anayasal düzeninin Rum liderliğinin girişimleriyle bozulduğunu ve Kıbrıs Türklerinin haklarının ihlal edildiğini söyledi.
Kıbrıs Türklerine yönelik şiddet ve saldırıların Türkiye’nin garantör ülke sıfatıyla 1974 yılında müdahalesine yol açtığını belirten Zeytinoğlu, Birleşmiş Milletler öncülüğünde onlarca yıldır sürdürülen müzakerelerin ve diplomatik girişimlerin Ada’yı yeniden birleştirmeyi başaramadığını kaydetti.
Bu süreçte değişmeyen temel gerçeğin, iki toplumun ayrı siyasi, kurumsal ve sosyal yapılar geliştirmesi olduğunu vurgulayan Zeytinoğlu, Kıbrıs Türk halkının güvenlik, eşitlik ve kendi kaderini tayin etme yönündeki iradesini koruduğunu ifade etti.
KKTC’nin Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş’ın liderliğinde kurulmasının tarihsel bir dönüm noktası olduğunu belirten Zeytinoğlu, KKTC’nin kuruluşunun Kıbrıs Türklerinin kendi kendilerini yönetebilecekleri siyasi bir çerçeve oluşturduğunu ve Ada’nın kuzeyinde barış ile istikrarın korunmasına temel sağladığını söyledi.
KKTC’nin bağımsızlık ilanının 43’üncü yıl dönümünün bir gün önce kutlandığını anımsatan Zeytinoğlu, “Tarihin saatini geriye çevirmek mümkün değildir” mesajını verdi.
Toplumların değiştiğini, siyasi gerçeklerin geliştiğini ve tarihin ilerlediğini ifade eden Zeytinoğlu, Kıbrıs sorununun yarım asrı aşkın sürede ortaya çıkan gerçekler yok sayılarak ele alınamayacağını belirtti.
Rauf Denktaş’ın da 1974 öncesine veya geçmişteki anayasal düzenlemelere dönüşün mümkün olmadığını savunduğunu hatırlatan Zeytinoğlu, uygulanabilir herhangi bir çözümün Kıbrıs Türk halkının siyasi eşitliğini, güvenliğini ve haklarını tanıması gerektiğini vurguladı.
“AB’nin tarafsızlığı ciddi biçimde sorgulanıyor”
Konuşmasında Kıbrıs sorununun Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerine etkilerine de geniş yer veren Zeytinoğlu, meselenin Türkiye’nin AB’ye katılım sürecindeki en önemli başlıklardan biri hâline geldiğini söyledi.
Rum yönetiminin Annan Planı’nın reddedilmesine rağmen 2004 yılında Avrupa Birliği’ne üye kabul edilmesinin önemli sonuçlar doğurduğunu belirten Zeytinoğlu, kapsamlı bir çözüme ulaşılmadan alınan bu kararın Kıbrıs sorununu doğrudan AB’nin kurumsal yapısına taşıdığını ifade etti.
Zeytinoğlu, bu gelişmenin Avrupa Birliği’nin çözüm arayışlarında tarafsız bir aktör olarak hareket edebilme kapasitesi konusunda ciddi soru işaretleri yarattığını söyledi.
Türkiye’nin 29 Temmuz 2005 tarihinde Ankara Anlaşması’na Ek Protokol’ü imzalayarak Gümrük Birliği’ni AB’ye 2004 yılında katılan 10 ülkeyi kapsayacak şekilde genişlettiğini hatırlatan Zeytinoğlu, Ankara’nın aynı tarihte yaptığı açıklamayla protokolün imzalanmasının Kıbrıs Cumhuriyeti’nin tanınması anlamına gelmediğini açıkça ortaya koyduğunu belirtti.
Türkiye’nin, protokolde adı geçen Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 1960 yılında kurulan özgün ortaklık devleti olmadığını ve Rum makamlarının yalnızca Ada’nın güneyini temsil ettiğini vurguladığını ifade etti.
Avrupa Birliği’nin Türkiye’den limanlarını ve havaalanlarını Rum gemileri ile uçaklarına açmasını talep ettiğini belirten Zeytinoğlu, Aralık 2006’da AB Konseyi’nin sekiz müzakere başlığını askıya aldığını ve Ek Protokol kapsamındaki yükümlülükler yerine getirilinceye kadar diğer başlıkların geçici olarak kapatılmasını engellediğini anımsattı.
Zeytinoğlu, “Avrupa Birliği’nin Kıbrıs sorununa yönelik tek taraflı ve adaletsiz yaklaşımının etkileri bugün de devam etmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
“Federal model temelindeki müzakereler sonuç vermedi”
Kıbrıs’ta onlarca yıldır yürütülen müzakerelerin federal model temelinde karşılıklı kabul edilebilir bir çözüme ulaşmanın zorluklarını ortaya koyduğunu belirten Zeytinoğlu, müzakere sürecini yeniden canlandırmaya yönelik girişimlerin iki taraf arasındaki temel farklılıkları ortadan kaldıramadığını söyledi.
Zeytinoğlu, Ada’da oluşan siyasi gerçeklerin göz ardı edilemeyeceğini vurgulayarak, müzakereleri yeniden başlatma çabalarının sonuçsuz kaldığını ifade etti.
Rum tarafının adil ve hakkaniyetli bir çözümü kabul etmeye ikna edilmesinin mümkün olmadığını savunan Zeytinoğlu, mevcut koşullarda çözüm arayışlarının Ada’daki gerçekler üzerine inşa edilmesi gerektiğini belirtti.
“Kalıcı çözümün temeli egemen eşitlik olmalı”
Kıbrıs Türk halkına desteklerinin kararlılıkla sürdüğünü ifade eden Zeytinoğlu, KKTC’nin uluslararası alanda tanınması yönündeki çağrısını yineledi.
Kalıcı ve sürdürülebilir bir çözümün sahadaki gerçeklere dayanması gerektiğini belirten Zeytinoğlu, çözümün temel ilkelerini karşılıklı saygı, egemen eşitlik ve iki halkın ayrı siyasi kimliklerinin tanınması olarak sıraladı.
Zeytinoğlu, Kıbrıs’ın geleceğinin toplumlardan birinin kimliğinden, siyasi eşitliğinden veya güvenlik kaygılarından vazgeçmesi istenerek inşa edilemeyeceğini vurguladı.
İki gün sürecek sempozyumda diplomatların, akademisyenlerin ve uzmanların görüşlerini paylaşacağını belirten Zeytinoğlu, toplantının Kıbrıs sorununun anlaşılmasına ve geleceğe yönelik olası çözüm yollarının değerlendirilmesine katkı sağlamasını temenni etti.